Santo Aedder Buku

PAJJAR nyonar nyopre terrang, nabra’ sadaja dhaun se abay-lembayan e bungkana. Nangale tera’ se la daddi sajagat alam, reng-oreng padha amolae kalakowanna. Makane sape terros pas epakalowar amarga terro epandhi’ana, makane ajam, atana’, ngakan tor amandhi, terros pas entar ka teggal, ngare’ ban samacemma. Badha keya oreng se ta’ mangkat ka teggal, tape ngapoji apoy e pakella’an, akella’a la’ang ollena se lake’ nae’ tarebung. Kalakowan cara jareya la daddi kabiyasa’anna oreng-oreng biyasa se badha e disa.

Tape kalakowan se kasebbut e attas tantona ta’ ekalakone mon Santo. Asabab Santo reya oreng disa se ta’ biyasa. Sabban arena Santo alengleng ka tatangga temor, tatangga dhaja, tatangga lao’, tor bara’. Ajaja’agi baca’an kaangguy na’-kana’. Baca’anna aropa dungngeng ban careta-careta se agambar. Ella daddi kalakowanna Santo esabban arena. Tape palang, tekka’ la ekoca’ kalakowanna sabban are, kalakowan jareya ta’ ebajar.

Santo ampon andhi’ ana’ babine’ se gi’ buru maso’ TK. Ja’ nyamana na’-kana’, ana’ bine’na Santo jareya tantona lako menta pesse sabban arena. Menta pesse kaangguy melleya pentol se lebat e pagar bara’ bengkona, menta pesse kaangguy melleya ne’-ene’an, lo’-polo’an, ban en-maenan se laen. Tantona, Santo se ta’ andhi’ kalakowan mapan kantha reng lake’ disa se laen apangrasa bingong ngadhebbi kabadha’an nga’ jareya.

Koduna, mon epekker kalaban pekkeran pandha’, Santo la ambu ka bara’ ka temor nenteng buku sopaja ebaca na’-kana’ ngodha. Tape sampe’ bila’a bai, sampe’ omorra ta’ cekka’ pole e badanna se sajan are sajan koros, Santo ta’ kera ambu ngalakone kalakowan se tadha’ bajaranna jareya. Jareya la daddi janji se ta’ kera ekaloppae.

Tape ontong raja ekaandhi’ Santo polana andhi’ bine se ngarteyan. Melana terro nengaleya ana’na bunga, binena Santo ajuwal jan-jajan sabban arena. Akadiya cocor, te-ote, guring geddhang, apen, bingka tor banya’ pole macemma. Binena Santo ajajjuwal e sakola’anna ana’na, iya jareya sambi ngater ban ajaga ana’na se gi’ kene’. Pajat ban Santo, binena jarowa ta’ ebagi alalakon. Tekka’a nga’ jareya binena Santo paggun ajajjuwal. Binena pajat dhari lamba’ ce’ terrona ajajjuwal maskeya ta’ andhi’ barung dibi’. Abanto Santo maskeya ta’ sabarampa, namong cara jareya se bisa ekalako Suhai, binena Santo se raddin.

Tekka’a Santo anyama ta’ alako, tape Santo alako ngala’ derreppan bila dhateng dhari ngedderragi buku baca’an. Apa bai ekalako kor bila dhapa’ ka romana nyambi pesse. Kadhang Santo nolonge oreng alandhu’, nolonge molong cabbi jamo, nolonge nyeram bako, nolonge ngone’e la’ang, ban kadhang nolonge maddung kaju.

”Ma’ ta’ agabay perpus sampeyan bai eka’ento, ma’le nyaman sampeyan ta’ alako dhukale, Ka’,” ca’na Suhai ka lakena jarowa e settong bakto. Santo akepek, banne keng ta’ saroju’, tape Santo dhari lamba’ pajat la mekker majaga’a perpus. Tape bannya’ se gi’ epekkerana. Banne gun jareya coma. Dina tekka’a alako dhukale kor ta’ aganggu ban ta’ marepot ka oreng.

***

Dhari lamba’ gi’ kene’ Santo pajat terro majaga’a perpus. Tape polana ta’ andhi’ pesse kaangguy bandha akherra Santo ngala’ jalan aedder sopaja ebaca mon na’-kana’. Dhaggi’ pas bila mare ebaca epabali. Dina apa ca’na oreng, kor apa se daddi cita-cita dhari lamba’ tekka. Sokkor pangaterro kaangguy adaddiyagi na’-kana’ disa lebur maca bisa etekkane.

Tape e are sateya, nalekana pajjar nyonar nandha’agi bakto la laggu, Santo paggun ta’ jaga dhari katedhunganna. Santo paggun abulung buko’ sapo’ neng e kamarra. Badanna panas acampor gumigil. Dhari malemma, Santo pajat aserrowan ta’ nyaman rassa.

”Diggal manabi mangken sampeyan ta’ usa dha’ka emma’an, Ka’,” Santo akethek, mon sampe’ sateya Santo ta’ aeddher, neser ka na’-kana’ se terro maca’a. Santo jaga sambi neggu’i cethagga.

”Ngereng, Ka’, samangken kaula menta ka sampeyan sopaja istirahat. Kaula oneng ja’ malebur na’-kana’ maca buku ganeka cita-citana sampeyan. Tape mon sampeyan ta’ masehat lekka’, dha’ ka’emma ca’na reng-oreng.”

Santo abit neng-eneng, tanangnga se molae gella’ neggu’ cethagga pas eocol. Santo ngabas ka binena, pas tedhung pole ta’ acaca.

”Kaula ngaterra Putri asakola. Diggal samangken kaula ta’ ajajjuwala. Arabata sampeyan bai,” ca’na Suhai ka lakena se meddem.

***

Saongguna, Santo aropa’agi reng lake’ disa biyasa. Padha ban orang laenna. Banne reng lake’ kottha otabana reng lake’ sarjana. Santo reya ana’na reng tane se bajeng. Meske banne oreng penter ban banne pottrana ponggaba. Santo andhi’ pangaterro molja. Santo terro ga-tatanggana daddi oreng penter. Melana jareya Santo ce’ terrona na’-kana’ disana lebur maca buku. Asabab menorot Santo, buku areya aropa’agi gudhangnga elmo.

E settong are, e bakto Santo gi’ nyar-anyarra aedder buku baca’an, mata are nyonar kalaban sonar se ce’ panassa, agabay Santo ngelta’ ban ahang. Santo alengleng sambi ngabas bukuna me’ badha se ceccer tor korang. Polana pajat lakar daddi kabiyasa’an na’-kana’ mon maca buku, bukuna ta’ ekaemane, pas dhang-kadhang elang, otaba akobir.

Badha keya na’-kana’ se bajeng tor lebur onggu maca buku. Na’-kana’ se nga’ jareya, biyasana ngoca’ ngenjama bukuna ka Santo, ”Egiba’a paleman, Nom?” nga’ jareya biyasana oca’na na’-kana’.

Biyasana na’-kana’ ngeba mole buku kalaban eberri’ dalubang ban Santo, kaangguy tandha ja’ na’-kana’ jareya ngenjem onggu, banne ngeco’. Tape maske la nga’ jareya, bannya’ keya na’-kana’ se ta’ ngako mon ngenjam, pas epaelang. Padahal, mon pas ngako, Santo ta’ kera agir-gigir.

Pello nyapcap nandha’agi mata are sajan tenggi sajan panas. Santo paggun aedder buku. Padahal Santo gi’ buru baras dhari sake’na. Dhu, ce’ kowatta pangaterrona Santo agabay na’-kana’ lebur maca. Mon ekaenga’e pole dha’ramma pangaterrona Santo sopaja na’-kana’ lebur maca buku, onggu ngennes.

Lamba’, gi’ Santo badha e pondhuk, Santo la mekker dha’ramma carana bila mole ka disana, aba’na bisa adaddiyagi na’-kana’ lebur maca. Dhari jareya Santo molae mapolong buku gan ne’-sakone’. Buku se ta’ ompol ta’ sabarampa, paleng bellasan. Tape karana pangaterro ce’ rajana, molae kalowar dhari pondhuk, Santo alako, daddi tokang, ko’-ngangko’ lolo. Dhari jareya Santo olle melle buku se ekabuto.

Ce’ terrona gajina jarowa eangguya majaga perpus. Tape karana erassa ta’ kera mendhang, Santo motossagi melle bukuna bai. Dha’-kadha’na Santo coma aedder neng e kampongnga, tape karana bannya’ oreng se ta’ senneng ban Santo lako ekacaca, akherra Santo aedder ka pong-kampong se laen.

E settong bakto, e kampong seddi’na kampongnga, Santo tatemmo ban ne’-bine’ ngodha tor raddin. Badha rassa se laen odhi’ e atena Santo molae nengale ne’-bine’ jareya. Saengga Santo apangrasa senneng mon aedder ka kampong jareya. Apapole ne’-bine’ jareya lako mesem bila tatemmo ban Santo. Tao sakaleyan Santo tarampok ban ne’-bine’ jareya, Santo noro’e bunte’ sampe’ ka taneyanna. Dhapa’ ka taneyanna jareya, Santo ngedhing babine’ jareya eolok ban emma’na, nyamana Suhai. Tape ebakto jadhiya keya Santo nangale’e Suhai asalaman ban lalake’ ngodha, paleng bakalla, pekkerra. Atena Santo sake’, pas dhari jareya Santo ta’ endha’ aedder pole.

***

”Gun polana babine’ ba’na, To, pas sake’ nyossae tatanggana. Coba’ nyare se laen, paggun nemmo,” ca’na Tomo ka Santo.

”Iya, ba’na keng ta’ arassa’agi dibi’, Mo. Ongguwan re mon sengko’ olle Suhai sengko’ ajanji, bakal aedder buku saomor odhi’,” dhalem atena Tomo agella’. Tomo ce’ terrona Santo duli abine.

”Iya, sengko’ parcaja ka ba’na, dina mandar duliya baras. Sengko’ ngaterra tang ana’ gallu, asakola.” Tomo jaga dhari toju’na, lantaran ngaterra ana’na.

Polana la apangrasa olle nyaman, kalagguwanna Santo aedder buku pole. Tamaso’ ka kampongnga Suhai. Santo paggun parcaja, ja’ aba’na bisa ngaandhi’ Suhai, tekka’a lebat jalan wa-duwa, polana aba’na lalake’ Santo ta’ terro ekoca’a lalake’ se ta’ ekendha’i babine’ settong. Malo.

Sambi tha-kantha aedder buku, Santo ajalan nyendhemme romana Suhai. Santo ce’ aneyatta nabura buja e adha’na romana Suhai. Suhai kalowar dhari romana. Tape Santo ta’ langsung naburi buja. Nengale Suhai se akaton buru mare mandhi, Santo nabang Suhai, kaangguy atanya se sajellassa, ba’ bendherra Suhai la andhi’ bakal.

”Le’ Suhai,” Santo ngolok Suhai. Se eolok atole.

”Ka’ Santo, ma’ abit dika ta’ aedder buku, Ka’?” Santo ta’ duli nyaot, dhari dhimma Suhai tao nyamana, pas dhari dhimma Suhai tao ja’ Santo abit ta’ aedder.

”Bula terro ala’-bala’a dha’ dika, Le’. Jujur bai, bula neko lebur ka dika, senneng Le’. Tape bula nyo’on sapora, mon rassana bula neko aganggu dha’ hubunganna dika ban bakalla.” Santo nondhu’, apangrasa gendheng ngabala rang-terrangan ka Suhai. Samarena reya Santo ajanji maelanga dhari Madura, ta’ kowat todhus rassana mon pas ekataowe oreng sajagat. Santo pas mangkata ka Malaysia.

”Ka’, ma’ bisa bula ekoca’ abakalan? E dhimma dika tao?” Santo aonga’, tape Suhai agella’. Mon ekabala ja’ Santo lako nyendhemme, todhus rassana.

”Aih.. bula dhing-ngedhing. Mangkana bula langsung atanya ka dika,” mowana Santo pote olay.

”Bula senneng dika langsung rang-terrangan dha’ bula. Bula ta’ andhi’ bakal, Ka’,” Suhai terros ajalan. Santo bunga tadha’ padha. Sakejja’ laggi’, ngantos buko se bagus, Santo bakal alamar Suhai.

***

Nga’ jareya caretana arapa Santo ma’ paggun kowat aedder buku ka bara’ ka temor sampe’ sateya. Salaen polana andhi’ pangaterro raja sopaja na’-kana’ e disana lebur maca tor daddi oreng penter. Alasan se paleng kowat iya areya polana janji. Janji dha’ pangeranna se kodu elakone polana Suhai sateya la daddi binena.

 

*N. Aini Anggota komunitas sastra Café Latte 52, Pondok Pesantren Annuqayah Daerah Latee I dan tercatat sebagai mahasiswi aktif di Institut Sain dan Tekhnologi (IST) Annuqayah.

 **Carpan paneka emuat e Radar Madura tanggal 05 Januari 2020