Tuesday, 27 August 2019

Tahlilan

TAHLILAN
  
Arè ampon onḍung ka bârâ’, saellana adzân asar. Bengko bân tanèyanna Pa’ Kertè ella bânnya’ orèng. Rèng-orèng saantèrona dhisa ella paḍâ ḍâteng. Paḍâna tahlèlan biasana, lalampa’an sambhung du’a kaangghuy orèng sè adhingghâl omor rèya ta’ osa onjhângan. Mèla ḍâri jârèya, rèng-orèng ḍâteng bân sarong tor songko’na ana-bârna, acem-macem. Bâḍâ sè celleng, potè, mèra, bhiru. Omorra orèng sè atahlèl yâ acem-macem; bâḍâ sè pagghi’ kana’, towa ngoḍâ paḍâ bâḍâ. Tapè nèyatta paḍâ, iyâ arèya kaangghuy ngonjhukaghi du’a pongkasan kaangghuy ana’ binè’na Pa’ Kertè sè sarèyang, Sulèha. Kajhâbâna na’-kana’ sè ghi’ bhuru ajhâr ngaji rowa. Biasana na’-kana’ anḍi’ maksod laèn, apa polè satèya to’-pètto’na. iyâ, apa polè mon bânnè polana bherkat? Oddhi, abâs.  Lèn-tèllèn rowa lebbi bânnya’ ètèmbhâng biasana.

Tahlèlan Sulèha, rèng binè’ sè dhâddhi tèkawè è Malaysia rowa, lakar ella bhidhâ ḍâri tahlèlan biasana. Sèttong, bisa ḍâri bâkto lalampa’anna sè èbâḍâ’aghi è bâ’dâ asar. Sè kappra, tahlèlan rèya bâ’dâ maghrib. Tapè arèya bulân pasa. Rèng-orèng tantona abhuka kantos ka tarawè, dhâddhi ta’ kèra èlampa’aghi marèna maghrib. Saellana taḍâ’ orèng sè ḍâtengnga polè, tahlèlan èmolaè. Lo-halona èyoḍi’è. Kyaèna mator.

“Assalamualaikum, para bapa’, tan-tarètan sè èmoljâ’aghi Allah. Samangkèn ampon to’-pètto’na almarhumah Sulèha binti Kertè..Lagghi’ ta’ pongkas kyaèna sè atotoran, ma’ bâḍâ sowara sè nyalko’. Rèng-orèng takerjhât, atolè, ngabâs kabbhi ka Nom Slamet. Rèng lakè’ sè ella abâk seppo, sè bengkona aella’ ḍuwâ’ ghentèng ḍâri tang bengko rowa, lajhu nyalko’. Sowarana perrat, agedder amarghâ campor todus bân sengka.

Saporana. Mator cangkolang, ma’ kyaè. Bhâ’ ollèya tahlèl panèka khususon jhughân kaangghuy binèna bhâdhân kaulâ, Hamidâ?

Pètanya, parnyo’onan, otabânè apa Nom Slamet jârèya? Yâ, rèng-orèng paḍâ takerjhât, salang tolè, patang pandheng, bâḍâ kèya sè macampo alès, akèpek, ta’ ngartè ka sè èmaksod Nom Slamet. Ma’ kyaèna atolè ka Pa’ Kertè mènangka towan ghâbây, dhinèng Pa’ Kertèna meddhet ta’ metto oca’. Rèng-orèng paḍâ meddhet kèya mara paèsan, paḍâ apèkkèr, napsèr apa karebbhâ Nom Slamet, nyangkè’aghi lantaranna Sulèha bân Le’ Midâ.

***

”Ehm..., Madhurâ!” Polona bujâ rèya lakar ella cè’ bhâjhengnga makèrèm panglako bâbinè’. È dhisa Jhâmburingèn rèya, bâbinè’ rangrang sè asakola’a kantos èsèmpè, kapprana ambu ghân èsdè. Èsèma para’ taḍâ’â sakalè, paḍâ bhâi bân bâbinè’ è sa-dhisa laènna è Madhurâ. Biasana molaè ghi’ kènè’ na’-kana’ binè ella èjhuḍhuwagi, nalèka bhâligh, lajhu èpalakè’è, kantos dhâddhi embu’na na’-kana’. È kalowarga Madhurâ, biasana rèng binè’ dhâddhi cangghâ.

Kabâḍâ’ân rèya sè andhâddhiyaghi Le’ Midâ, mangkat ka bârâ’ alako dhâddhi tèkawè è taon 2000wân, tello bulân sebelunna Sulèha mangkat ka Malaysia. È taon nyar-anyaran, Le’ Midâ lako makèrèm pèssè gâjina bhâi. Nèlpon yâ segghut ka bengkona Pa’ Dulla, tang eppa’. Anyama ngampong tèlpun, serrèna lakèna ta’ anḍi’ tèlpun dhibi’. Hapè lambâ’ ghi’ taḍâ’, ta’ paḍâna satèya’an. Kabhenderrân tang bengko rèya tong-sèttongnga bengko sè anḍi’ pakakas tèlpun, dhâddhi yâ ella biasa èparèpot orèng. Ko-bengko è ḍinna’ u-jhâu ella’na, antarana bengko sèttong bân laènna. Dhâddhi bâkto bâḍâ tèlpun ḍâri bârâ’, sèngko’ otabâ orèng roma sè laèn koddhu rak-orakkan sambi berka’ ka bengkona Le’ Midâ ngolok lakèna.

”Nom, nom, Nom Slamet.., bâḍâ tèlpun ḍâri bârâ’. Dhuliyân nom!”, bâriyâ sè segghut èkoca’aghi alè’ mon ngolok lakèna Le’ Midâ.

Iyâ, iyâ, ḍântos, cong. Ḍântos sakejjhâ’ kowa..”, Orakka Nom Slamet ḍâri jhâuna sambi nyèncèng sarongnga

Ghettonna, sakejjhâ’agghi’ sè ḍâteng ka bengko bânnè pèra’ Nom Slamet kadhibi’ân. Tapè orèng sabengko sè noro’. Na’-kana’na kakabbhi, emma’na, tatangghâ laènna yâ paḍâ noro’. Tang bengko seksek sakalèyan taḍâ’. Rèng-orèng rèya paḍâ noro’ ngèḍingaghi kabbhi apa sè èkacaca è tèlpun, maskè sanyatana ta’ bisa ngèḍing suarana Le’ Midâ sè acaca è tèlpun. Rèng-orèng pèra’ ngèḍingaghi salajâ, lajhu bhâk-nebbhâk ra-kèra apa jâwâbhânna Le’ Midâ ḍâri robâna orèng sè negghu’ tèlpun. Mon sè negghu’ tèlpun mèsem, noro’ mèsem. Sè negghu’ tèlpun aghellâ’, noro’ aghellâ’ kèk-ngalèkkèk. Sè negghu’ tèlpun nangès, noro’ marengngot. Rèng-orèng rèya kaḍhâng yâ taḍâ’ toḍussa mènta tèlpun terro noro’a acaca bân Le’ Midâ, ta’ ngabâs jhâ’ sè acaca rèya lakèna otabâna emma’na sè pagghi ta’ marè kerrongnga. Sè ta’ mèlo ghilirân acaca è tèlpun, lajhu matoro’ salam otabâna ko’-nyalko’ è seddhi’na tèlpun.

”Dâ, Midâ, bâremma kabhârrâ bâ’na? Bârâs yâ?”

”Perna yâ è ḍissa’?”

”Jhârâghânna lambhâ’ yâ?”
”Bulân ḍâteng Lèha, tang ana’ mangkatta ka bârâ’ kèya”, bâriyâ cacana rèng-orèng sè ko’-nyalko’ alèmongan.

Saellana Le’ Midâ notop tèlpunna, rèng-orèng lajhu molè ka bengkona bâng-sèbâng. Bâḍâ kèya sè pagghi’ ju’-toju’ è lèncakka Nom Slamet. Karè bâuna sè cekka’ è bengko. Bâuna acem-macem. Bâḍâ bâuna mènnya’ angèn, balsem, mènnya’ pècet, sèrè bân bâḍâ kèya sè abâu jhâmo.

Taon sè kapèng ḍuwâ’ bân saterrossa, Le’ Midâ ella rangrang nèlpun lakèna, taḍâ’ kabhâr kantos satèya. Lakèna tor bhâlâ karabhâna ella posang nyarè bherta, èntar ka kantor tenaga kerja, atanya ka tèkawè sè bhuru ḍâteng ḍâri bârâ’. La-mala, sabbhân taon apessenan ka orèng sè mangkaddhâ ajjhi, apangarep ma’ pola bâḍâ sè atemmo è Arab. Tapè sakabbhina parcoma.

Nom Slamet ella ta’ tao koddhu ngaddhu ka ḍimma polè, maskè ghun sakadhâr mamadhul. Madhulla ka ḍimma? Naghârâ? Jârèya ella segghut. Pan-bârempan kalè Nom Slamet ka kantor tenaga kerja kaangghuy nanya’aghi kabhârrâ binèna, tapè pan-bârempan kalè kèya ollè aghâlunyo’ èber bân atekket ḍâḍâ. Langkong sapolo taonan Nom Slamet nyarè kabhâr, tapè jâwâbhân sè ètarèma paḍâ bhâi, ater-poter ta’ ètemmo konco’ bhungkèlla.

Pagghi’ èsarè. Ḍântos kabhâr polè, pa’!”

Saporana, pagghhi’ ta’ mangghi kabhâr.”

Pasabbhâr, Pa’ Slamet. Dubes Indonesia pagghi’ nyarè.”

“Minggu ḍâteng bhâkal bâḍâ kabhâr ḍâri dubes.”

“Bulân ḍâteng...”

Taon ḍâteng...”

Pabânnya’ du’a saos, pa’!”

“Braaaakk!!!”

Bilâ sè teppa’a ka jhânjhi? Bilâ sèngko’ ollèya kabhârrâ binè? Lâ-bilâ, hah?!”, Nom Slamet ataptap mèjâ, sabâb sabbhârrâ ella ḍâpa’ ka bun-embunan. Nyabâna ngangsor. Matanya mancella’, mèra marḍâ ngabâs ḍâ’ rèng-orèng sè bâḍâ è kantor jârèya, tong-sèttong. Are’ sè èkasèkep molaè ghellâ’ ella para’ èsèbettaghina sarombânan jhâ’ sakèngnga bân sèngko’ ta’ dhuli èpellang.

Yâ, bâriyâ kadhâddhiyânna è bâkto sèngko’ noro’ ngancaè Nom Slamet ka kantor pappa’an takaè’ jârèya.

***

Satèya ella ḍâpa’ sapolo taonna Nom Slamet sè aḍântos kabhâr ḍâri binèna, Le’ Midâ. Ka Sèngko’, tellasân taon satèya iyâ arèya tellasân sè katello’ kalèna taḍâ’ jhânjhi sama sakalè ḍâri tang binè è Malaysia. Ḍuwâ’ taon sè tapongkor, tang binè akabhâr, ajhânjhi jhâ’ molèya tellasân. Tapè ella ḍuwâ’ kalè jhânjhi pagghi’ lopot, burung sè molèya. Saellana jârèya, tang binè ta’ toman ajhânjhi polè. Masèna apangrasa jhâ’ jârèya lebbi bhâghus ètèmbhâng lopot jhânjhi sè katello’ kalèna.

Satèya sèngko’ ngartè arapa sabâb. Abâ’ apangrasa mangmang tor kobatèr ḍâ’ kasalameddhânna wè-tèkawè Indonesia, ta’ kajhâbâna tang binè. Arèya sè èkamaksod Nom Slamet mènta èdhi ḍâ’ kyaè ghellâ’ kaangghuy khususon tahlèl ka Le’ Midâ, binèna.

Tang bibir ghân sakonè’ tabukka’, terro acaca’a. Abâ’ dhibi’ terro matorra kèya ḍâ’ kyaè, mènta’a tahlèl khususon ḍâ’ ka binè dhibi’. Tapè jhilâ katon pèlat. ḍâḍâ aromangsa seksek.

***

Angèn ngalesser èyantarana rèng-orèng sè atahlèl. Kennengan sè ongkep ghellâ’ penḍhâ cellep sakonè’. Rèng-orèng sè meddhet ghellâ’ ella molaè atolè ka kangan, ka kacèr. Rassana rèng-orèng ella bânnya’ sè ngartè maksoddhâ Nom Slamet. Robâna rèng-orèng katon saroju’. Dhinèng Pa’ Kertè bân ma’ kyaè paḍâ aonggu’, tanḍâ èsto. Tahlèl lajhu èmolaè.

Tahlèl katon lebbi khoso’ ḍâri biasana. Bânnè polana bherkat ghenna’ sè bhâkal èdhu’umma. Tapè rowa! Na’-kana’ kènè’ sè bhuru ajhâr ngajhi rowa cè’ khoso’na maca dhikkèr bân tahlèl. Solana mara ombâ’. Matana meddhem, nandha’aghi esto nyo’on ḍâ’ Sè Sèttong. Ngonjhuk du’a arè satèya, akaton bânnè ghun kaanghuy Sulèha malolo, Le’ Midâ, yâ tang binè bân tèkawè Indonesia laènna sè paḍâ nasèbbhâ.

Monyèna dhikkèr ngarèyong lèrè, ḍhâng-sakaḍhâng ranyèng. Ḍhu, cè’ berritta. Iyâ, arèya kèya sè andhâddhiyagi arapa tahlèlan akaton bhidhâ ḍâri biasana. Cè’ bhidhâna.

2015

*A. Hamzah Fansuri B.

*Peminat sastra dan budaya Madura. Alumnus Sekolah Pascasarjana UGM ini Lahir di Pamekasan, 25 Maret dan sekarang tinggal di  Jl. Waringin, 5B, Bluto, Sumenep.
* Carpan di tersebut juga dimuat Radar Madura edisi 8 November 2015 dan terkumpul dalam antologi "Tora Satengkes Carpan Madura" 2017.

No comments:

Post a Comment